O dysleksji w pigułce




DYSLEKSJA ROZWOJOWA to specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju.

Formy dysleksji rozwojowej:

DYSLEKSJA
SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W CZYTANIU współwystępujące z trudnościami W PISANIU, przekładające się niekiedy także na problemy ze zrozumieniem czytanych treści. Spowodowane są zaburzeniami rozwojowymi niektórych funkcji poznawczych (słuchowo­językowych, wzrokowych) i motorycznych oraz ich współdziałania (integracji percepcyjno­motorycznej).


DYSORTOGRAFIA
SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W OPANOWANIU POPRAWNEJ PISOWNII pod względem ortograficznym, fonetycznym, interpunkcyjnym itp.


DYSGRAFIA to SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W KALIGRAFII (tzw. brzydkie pismo, nieczytelne pismo). Trudności z opanowaniem kształtnego, czytelnego pisma.

Skutkują one tym, iż tekst napisany przez dziecko jest praktycznie niemożliwy do odczytania. Jednak nie w każdym przypadku mamy do czynienia z dysgrafią, gdy ktoś pisze niestarannie.
Dysgrafię powodują:

  • zaburzenia zdolności językowych, 
  • zła koordynacja, 
  • problemy z przetwarzaniem informacji, 
  • kłopoty z interpretowaniem treści słyszanych i widzianych,
  • zaniedbania w procesie edukacyjnym (nieprawidłowy uchwyt narzędzia pisarskiego, złe nawyki pisania liter).

Warto powiedzieć o tym, iż dysgrafię można ćwiczyć, ale wymaga to czasu i niemałej cierpliwości.

Ćwiczenia dla uczniów z dysgrafią?

Nie ulega wątpliwości to, że o wiele lepiej jest zapobiegać niż leczyć, a więc ważną rolę odgrywają ćwiczenia profilaktyczne mające na celu zwiększenie siły i zręczności.
Oprócz tego, wiele dobrego może zdziałać pisanie kinestetyczne, czyli z zamkniętymi oczami lub kopiowanie tekstu, który jest znacznie oddalony od naszego wzroku.
W procesie zwalczania dysgrafii kluczowe znaczenie ma także systematyczne utrwalanie alfabetu poprzez samodzielne pisanie liter.
Trzeba również wspomnieć o tym, iż obecnie bardzo powszechne są programy komputerowe do nauki pisania. Przede wszystkim, młodzi ludzie dzięki układowi klawiatury o wiele szybciej zapamiętują dane litery, niż w przypadku tradycyjnych sposobów uczenia się alfabetu.

Dzięki klasycznym szablonom do nauki pisania liter, dysgraficy nie tylko uczą się pisać czytelnie, ale i ćwiczą rękę, a to jest bardzo istotne. Jednakże, aby rezultaty wykonywanych ćwiczeń były widoczne, konieczny jest długotrwały trening.
Poza tym, wiele wzorów do nauki pisania jest dostępnych w sieci, w związku z czym należy je tylko wydrukować, co zapewne też będzie dla nas stanowiło niemałe oszczędności, gdyż publikacje książkowe kosztują sporo.
Podczas nauki pisania warto również zwracać uwagę na poprawność ortograficzną poznawanych wyrazów. W tym celu można stosować różnego typu gry dydaktyczne lub skojarzenia wyrazowe.
Jednak najważniejszą rolę w pracy nad dysgrafią odgrywa pozytywna motywacja do nauki. Właściwe podejście uczniów nastawione na osiągnięcie sukcesu powoduje widoczne, choć czasem minimalne postępy, które są jednocześnie nagrodą za włożony wysiłek.

Ocena dysgrafika powinna być ograniczona do treści wypowiedzi, bogactwa słownictwa, poprawności językowej, a nie charakteru pisma. Dobrym pomysłem jest też zamiana przynajmniej części odpowiedzi pisemnych na ustne oraz możliwość pisania zadań na komputerze, gdy uczeń ma poważne problemy z motoryką.

Trudności uczniów z dysgrafią można pokonać.
Wystarczy tylko regularnie wykonywać odpowiednie ćwiczenia fizyczne i utrwalać poprawna pisownię, a na pewno efekty Waszej pracy będą zadawalające.

Mało kto wie, że system edukacyjny umożliwia uczniom z dysgrafią pisanie Matury za pomocą komputera. Jednak niewielu maturzystów decyduje się na to z powodu niskiej biegłości pisania na klawiaturze. Może warto już teraz pomyśleć o tym i zacząć ćwiczyć. W naszej szkole proponujemy udział w konkursie „Mistrz biegłego pisania na klawiaturze”.

Pamiętaj!
Trening czyni Mistrza


DYSKALKULIA - SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W LICZENIU

DYSKALKULIA rozwojowa jest zaburzeniem zdolności matematycznych (niemożliwych do przezwyciężenia trudności w matematyce).
Została wyodrębniona jako osobne zaburzenie w latach 70-tych ubiegłego stulecia, jednak diagnoza trudności w uczeniu się matematyki pozostaje nadal problemem.

Wg L. Košča występuje kilka form dyskalkulii:
Dyskalkulia werbalna (słowna) przejawia się trudnością w umiejętności słownego wyrażania pojęć i zależności matematycznych, takich jak oznaczanie liczby i kolejności przedmiotów, nazywanie cyfr i liczebników, symboli działań i operacji matematycznych.
Dyskalkulia praktognostyczna (wykonawcza) to trudności w matematycznych manipulacjach konkretnymi lub obrazowymi przedmiotami. Obejmują one liczenie, porównywanie ilości czy wielkości.
Dyskalkulia leksykalna to trudności związane z nieumiejętnością czytania symboli matematycznych (cyfr, liczb, znaków działań matematycznych).
Dyskalkulia graficzna to niezdolność do zapisywania symboli matematycznych, często współwystępująca z dysgrafia i dysleksją. W poważniejszych przypadkach uczeń nie jest w stanie zapisać dyktowanych liczb, a nawet ich skopiować.
Dyskalkulia ideognostyczna (pojęciowo-poznawcza) to przede wszystkim niezdolność rozumienia pojęć i zależności matematycznych oraz wykonywania obliczeń w pamięci.
Dyskalkulia operacyjna (czynnościowa) to zaburzone zdolności wykonywania operacji matematycznych. Uczeń zamienia operacje matematyczne w obrębie czterech podstawowych działań, np. wykonuje dodawanie zamiast mnożenia, bardziej skomplikowane czynności zastępuje prostszymi.

Trudności obserwowane u uczniów klas 4-6, występujących przy liczeniu:

Uczeń nie zna wszystkich liczb:

  • umie przeczytać wszystkie liczby, ale nie umie ich napisać,
  • umie napisać liczby, ale nie umie ich odczytać.

Uczeń ma trudności w pracy z dużymi liczbami (dziesiątki i setki):

  • myli się w zadaniach zawierających podobne w kształcie liczby (6-9,3-8),
  • myli się w zadaniach z użyciem 0,
  • nie umie porównywać podobnych symetrycznie liczb (17-71,18-81)
  • nie umie porównywać liczb, jeżeli mniejsza liczba zawiera większe cyfry (189…200),
  • pisze liczbę według pierwszej usłyszanej cyfry (17 pisze jako 70).

Uczeń nie potrafi wykonywać operacji liczbowych przewidzianych programem:

  • ma kłopoty z przekroczeniem progu dziesiątkowego, liczy na palcach,
  • nie ma dostatecznie utrwalonych operacji liczbowych, np. 10 …. 2= 8 nie uzupełni znaku odejmowania; nie umie wykonać działania 12+9 – 6, nie umie odliczać stopniowo od danej liczby.

Uczeń ma kłopoty w posługiwaniu się ułamkami i w obliczeniach na ułamkach (pisze 1/8 jako 8/1).

Tekst źródłowy: Dysleksja, nr 3


DYSPRAKSJA  - SPECYFICZNE TRUDNOŚCI ZE ZDOLNOŚCIĄ PLANOWANIA SEKWENCJI RUCHÓW 

Często związana jest także z problemami percepcji, języka i myśli („rozbiegane” „nieuczesane, rozpierzchające się myśli”). 

Problemy z dyspraksją mogą ulegać zmianie w zależności od stopnia trudności zadań np. mogą mieć wpływ na:

  • wykonywanie drobnych ruchów, jak: pisanie/kolorowanie, układanie puzzli, czy budowanie z klocków, 
  • bądź też większych ruchów, związanych z takimi czynnościami jak stanie na jednej nodze, wspinanie się, chwytanie, kopanie czy rzucanie piłki. 

Dyspraksja towarzyszy dysleksji. Dotyka ona mniej więcej 10% dzieci, przy czym chłopców czterokrotnie częściej niż dziewczynki. Oznacza to, że w każdej klasie może być 2-3 dzieci z dyspraksją. Może je znasz? Może dotyczy to również Twoich bliskich?

Dziecko z dyspraksją może mieć kłopoty z:

  • ubieraniem się;
  • podnoszeniem niewielkich przedmiotów;
  • rozpoznawaniem prawej oraz lewej strony;
  • rozpoznawaniem znaczenia takich pojęć jak: w, na, za, itp.;
  • jazdą na rowerze, uczestnictwem w grach z użyciem piłki;
  • trzymaniem ołówka;
  • dopasowywaniem elementów układanki lub segregowaniem przedmiotów.

Słowo „dyspraksja” trafiło na czołówki wszystkich gazet świata, gdy brytyjski Times doniósł, że Daniel Radcliffe - aktor, który grał Harry'ego Pottera - od lat cierpi na dyspraksję.

Żródło: (wypowiedź dla PAP).

Istnieje wiele dowodów na to, że trudności tego rodzaju mogą mieć znaczny wpływ na życie dziecka. Zwykle problemy dotykają dziecka zarówno w szkole, jak i w domu, i uwidaczniają się w porównaniu do innych dzieci w podobnym wieku, które przyswajają nowe umiejętności bez większych problemów. Wiele osób doświadcza takich trudności również po wejściu w dorosłość, o ile nie sprosta się ich potrzebom.

 



Badania wykazują, że dzieci z dysleksją stanowią ok. 15 % uczniów (trzech uczniów w klasie), w tym 4 % z nich z głęboką dysleksją. Im wcześniej zostaną objęte opieką logopedyczną i terapeutyczną – tym większe szanse na to, aby zapobiec trudnościom i niepowodzeniom szkolnym lub je zmniejszyć.

 



RYZYKO DYSLEKSJI charakteryzuje się u dzieci nieharmonijnym rozwojem oraz nasilonymi trudnościami w czytaniu i pisaniu. 

Powinno być diagnozowane w wieku przedszkolnym, najpóźniej do końca II klasy szkoły podstawowej.

Już w okresie przedszkolnym można zauważyć symptomy, które cechują dzieci ryzyka dysleksji:

  • opóźniony rozwój mowy,
  • opóźniony rozwój ruchowy (raczkowanie, równowaga),
  • mała sprawność i koordynacja ruchów,
  • trudności z wypowiadaniem złożonych wyrazów, wadliwa wymowa,
  • trudności z rozpoznawaniem rymów, 
  • zapamiętaniem ciągów nazw, tekstów piosenek, tabliczki mnożenia,
  • błędy gramatyczne,
  • trudności z ułożeniem układanek
  • obuoczność, oburęczność
  • trudności z opanowaniem poprawnej pisowni.

 


 

LATERALIZACJA - TO „STEROWANIE prawą połową ciała przez lewą część mózgu i odwrotnie; lewą połową ciała przez prawą część mózgu” (Zoche)

Lateralizacja może być:

  • jednorodna tzn. prawostronna lub lewostronna
  • niejednorodna tzn. skrzyżowana lub nieustalona

 Proces rozwoju lateralizacji (ustalania się przewagi stronnej) może trwać od 2 do 12 roku życia. Przeciętnie lateralizacja ustala się w 10 roku życia

LEWORĘCZNY typ człowieka, który lewą ręką wykonuje rzeczy, które inni (praworęczni - większość) robią prawą ręką.

Leworęczność może być skutkiem:

  • cech wrodzonych;
  • uszkodzenia lewej półkuli mózgu we wczesnym dzieciństwie i przejęcia dominacji przez prawą półkulę mózgu;
  • nadprodukcji hormonu testosteronu hamującego rozwój lewej półkuli;
  • treningu lewej ręki.

 Częstość występowania leworęczności określa się na 7 - 10% ludności.

 

13 sierpnia obchodzimy
Międzynarodowy Dzień Osób Leworęcznych

 „Nasz świat jest skrojony na miarę praworęcznych i to, co dla praworęcznych jest zupełnie oczywiste, leworęcznym często sprawia trudności” (Zoche). 

Nie ulega wątpliwości, że od wielu tysięcy lat osoby leworęczne były dyskryminowane, wręcz potępiane, uznawane za „dziwne”, „gorsze”, a przynajmniej „inne”. „Prawa ręka”, a nawet „prawa strona” zawsze uważane były za lepsze, normalne, uprzywilejowane, ze względu na powszechność używania prawej ręki jako dominującej.
Przewaga ludzi praworęcznych powoduje, że leworęczni, chcąc nie chcąc, muszą przystosować się do „świata na opak”, odwróconego o 180 stopni w stosunku do ich potrzeb.

Możemy im pomóc ! Bądźmy TOLERANCYJNI!

 


 

TRUDNOŚCI EMOCJONALNO-MOTYWACYJNE UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ. 

Niektóre cechy sfery emocjonalnej uczniów z dysleksją:

  • większa wrażliwość emocjonalna
  • zwiększona pobudliwość-niższy próg reakcji na bodźce
  • podatność na stres
  • żywa, bogata wyobraźnia
  • duża ciekawość poznawcza
  • intuicja 
  • zdolność empatii 

Te cechy dotyczą wczesnego etapu rozwoju (początkowe lata nauki), później można je zniszczyć krytyką, niewłaściwymi metodami wychowawczymi. 

Trudności, niepowodzenia, krytyka prowadzą do zaburzeń emocjonalno -motywacyjnych np.:

  • trudności w koncentracji uwagi
  • nadmierna ruchliwość
  • pochopność myślenia
  • niesystematyczność w działaniu
  • brak dobrych wyników przy dużym wysiłku
  • przykre doświadczenia w szkole

Efektem mogą być wtórne skutki zaburzeń emocjonalnych:

  • niska samoocena 
  • wysoki poziom lęku
  • poczucie winy
  • brak wiary w siebie
  • obniżona motywacja do wysiłku umysłowego
  • niezaspokojenie własnych potrzeb
  • brak akceptacji w domu 
  • frustracja 

Utrzymujące się napięcie prowadzi do szukania sposobów jego rozładowania przez zwrócenie uwagi na siebie. Mogą pojawić się:

  • postawa wyuczonej bezradności np. („nie uda się”)
  • ucieczka w choroby
  • zaburzenia nerwicowe
  • zachowanie agresywne
  • wejście w rolę klasowego „clowna”
  • zamknięcie w sobie-unikanie kontaktów z innymi, wycofanie się 
  • obniżenie nastroju 
  • ataki złości lub płaczliwości
  • aspołeczność

Uczniowie z dysleksją w sytuacji zadaniowej reagują: 

  • wzmożonym napięciem emocjonalnym- nadimpulsywność
  • zaburzeniami uwagi
  • zaburzeniami pamięci
  • zaburzeniami spostrzegawczości
  • trudnościami w formułowaniu wypowiedzi

Uczniów z dysleksją można wspierać m. in. przez kształtowanie sfery emocjonalnej i społecznej np.

  • uświadamianie potrzeby i celu uczestniczenia w terapii
  • kształtowanie pozytywnej interakcji wewnątrzgrupowej oraz z nauczycielami, rodzicami i terapeutą
  • kształtowanie pozytywnego obrazu siebie - odkrywanie możliwości, talentów
  • uświadamianie przekonań ograniczających rozwój oraz ich transformacja
  • wypracowanie konstruktywnych sposobów reagowania na porażki
  • umiejętność rozpoznawania emocji
  • akcentowanie „co się w życiu udało i co się może udać”

Po co czekać na niepowodzenia? Lepiej im zapobiegać!

„Jeżeli chcemy dać wszystkim dzieciom równe szanse,
musimy traktować je w sposób zróżnicowany”.

Stosowanie wobec wszystkich uczniów jednakowych miar czy kryteriów, a w konsekwencji jednakowego sposobu kar i nagród, nie uwzględniając różnic indywidualnych i możliwości poszczególnych osób jest zabiegiem niepedagogicznym.